OPENBAAR VERVOER

Dinsdag 25 juni 2013

Vorig jaar had ik in mijn blogverhalen al over diverse aspecten van het openbaar vervoer geschreven, nu  een nieuwe ervaring en die misschien ook handig is voor in Nederland.

Dit weekend waren we weer in Kisumu en nu we meer mensen kennen krijgen we ook steeds leukere ontmoetingen. Dit weekend een sun-downer aan het Victoria meer, een prachtige plek ruim 40 meter boven het meer. Helaas was er vrij veel bewolking zodat de zon al vroeg weg was en kwamen er wel erg veel muskieten ons omringen. Een leuke ontmoeting was bijvoorbeeld een jonge vrouwlijke arts uit het beste ziekenhuis van Kisumu  en we hebben afgesproken dat ik haar kan ik mailen als ik vragen heb over dokters of patienten. Ook hier al veel vrouwen in de arts opleiding.

 Maar het gaat over de terugreis met onze Acacia bus.

Een redelijk snelle verbinding met gereseveerde stoelen en als de bus vol is neemt hij geen nieuwe passagiers mee die aan de kant van de weg staan. Maar zodra er een plaats vrij is , stopt hij voor een ieder die mee wil. Wij waren samen met de meisjes van het  Kellebeek waarvan er 2 met ons mee zouden rijden. De bus vertrekt normaal om 16.30 uur dan zijn we nog net voor donker binnen.

Maar de bus was niet vol en dan wacht je gewoon , maximaal, een half uur op meer passagiers. En die kwamen er, terwijl iedereen weet dat de laatste bus om 16.30 uur vertrekt, zelfs met een heel ijzeren bed dat mee moest.  Gelukkig boven op het dak, waar ook nog diverse houten planken,  een matras en meer groots mee mocht. De studenten afgezet bij Rangala babyhome en alles leek keurig op tijd tot er onrust bij de chauffeur ontstond. Hij liep eens rond zijn bus, maar reed toch verder. Na ongeveer een kilometer bleek er toch een lekke achterband. Het zijn dubbele banden naast elkaar en een krik is er niet. De meesten blijven in de bus zitten, maar ik was nieuwsgierig hoe ze dit fixen. Eerst de moeren losgedraaid, ook al een heidens karwei. Ik zag al wel een 20 cm hoge steen voor de binnenste band liggen, maar de weg liep iets af, dus dacht ik wat verstandig. Maar verstandig bleek handig, want toen de moeren los genoeg gedraaid waren , reed de chauffeur met de helft van de passagiers er gewoon 30 cm vooruit tot de bus met zijn binnenste band op de steen stond. Dus helemaal geen krik nodig. Met 2 man de band eraf tillen, nieuwe band er op en weer vast draaien. Na ruim 20 minuten konden we vrolijk verder. Weliswaar in het donker in Lwanya aankomend, maar met een zaklantaarn is ook in Kenia heel goed in het donker te lopen.

Medisch gezien is het nog steeds veel malaria en valt de ondervoeding in onze omgeving mee. Maar op vrijdag in Buradi tegen de grens met Uganda is er nog steeds veel armoede en alleen maar pap zonder enige groentes of fruit. Maar ook daar heeft wel iedereen een mobiele telefoon om gebeld te worden. Om zelf te bellen heb je een beltegoed nodig en daar zijn ze dus weer te arm voor. Het blijft een land van contrasten en gelukkig ook  mogelijkheden.

GEZONDHEIDSZORG

Zonder diepe kennis van de gezondheidszorg in dit land, wil ik wat schrijven over wat ik meemaak

De nieuwe president heeft zwangerschapszorg gratis verklaard, maar er niet bijverteld hoe de werkers aan het geld kunnen komen, laat staan dat er voldoende opgeleide nurses zijn. Ook zou de niet klinische hulp (out-patients) niet meer betaald hoeven worden bij overheidsdispensaries. Wel moeten de mensen daarna naar een farmacie om de medicijnen te kopen. En dan is de farmacie soms een echte winkel met deskundig personeel, maar het ka nook een klein winkeltje zijn die pillen verkoopt. Vaak zonder veel medische, laat staan farmacologische kennis. Hier stap je dus ook naar toe als je niet lekker bent en dan vertel je wat je hebt en wordt daar een geneesmiddel bij uitgezocht. Pillen zijn duur, dus koop je maar voor maximal een paar dagen en als je je beter voelt stop je snel. Dan heb je een reserve voor een volgende keer.

Dus de mensen die bij onze dokterspost komen, vinden dat het gratis moet zijn, maar wij zijn geen overheid. Bovendien krijgen ze bij ons de medicijnen gratis en die zijn vaak een veelvoud van de 100 Ksh ( 1 euro) die zij per consult bij ons moeten betalen .

En dan zijn ze op het spreekuur en hebben ze geen informatie bij zich van een vorig bezoek aan een andere dispensarie. (bij ons krijgen zee en boekje waarin wij onze gegevens opschrijven en die moeten ze elke keer meenemen) Dus eigenlijk weet je niets. Of ze hebben zelf al wat tabletten genomen. Bij malaria bevoorbeeld worden de testen al negatief na 1 tablet van een malariamiddel. Het blijft schipperen tussen onze hoefte aan westers te denken en te werken, gezond verstand en gewoon proberen.

Vandaag toevallig 2 mensen gezien met een chronische osteomyelitis. Hierbij is het beenmerg in een bot ontstoken. Het moeilijke is dat geneesmiddelen er zo moeilijk bij kunnen komen en de ontsteking vaak doorwoekert en als je er niets aandoet het hele bot aantast/ In Nederland wordt er direct fors ingegrepen, een kweek gemaakt, eventueel onder narcose schoongemaakt , al dan niet met een landgdurige opname. En niemand praat er over geld en hoeveel het kost.

 Ook hier begint het met een klein wondje en daarvoor ga je niet naar iemand voor hulp, want dat kost geld. Eventueel koop jezelf een aantibioticum. En dan bij ons is het eigenlijk al heel moeilijk en hier is geen kweek, geen chirurg, geen opname. Dus woekert het vaak voort ondans onze medicijnen. Vandaag een jonge vrouw met een volledig aangevroten middenhandsbeentje. Het beste is de vinger te amputeren. Maar hoeveel kost dat, verzekerd is ze niet en niemand begint aan een operatie als er niet van te voren is betaald. Dus ettert het maar door. Voor een paar honderd euro moet het wel lukken, maar met een inkomen van 1 euro per dag ….

Het tweede is nog veel verdrietiger, een twaalf jarig kind met een crhonisch onstoken bot in zijn linker onderarm en zijn rechter bovenbeen. We hebben al een special antibioticum gekocht, maar het helpt nog niets en amputeren is hier helemaal niet mogelijk. Als ik over 3 weken weg ga, is het kind niet veel beter, vervolgt mijn opvolger het beleid en als hij weggaat is de jongen nog steeds ziek, als hij niet ergens anders aan gesneuveld is. Zonder verzekering begin je niets en verzekeren is voor de gewone man niet betaalbaar, alleen de overheidsmensen en zij die voor een grote, vaak buitenlandse, organisatie werken , hebben  een soort van ziekte verzekering

Dus niet teveel mopperen in Nederland over de kosten van onze gezondheidszorg

WAAROM DOORRIJDEN ?

Waarom doorrijden na een ongeluk

Gisteren schreef ik over het ongeluk en vandaag zal ik proberen uit te leggen hoe je het best kan handelen als je in Kenia een ernstig ongeluk veroorzaakt:

Uitgangspunt is dat als je iemand dood rijdt de kans niet ondenkbeeldig is, dat  jij, als  bij het ongeluk blijft, zelf door de omstanders flink in elkaar  of zelfs doodgeslagen wordt.  Onder het mom van oog om oog, tand om tand. Dus erbij blijven kan een gevaarlijke optie blijken

Wat dan ?

Als de patient gewond is, zet je hem in je auto en rijd je zo snel mogelijk naar het eerst bijzijnde ziekenhuisje, lever de patient af en rijdt dan door naar een politiepost

Als de patient dood is, rijd je ook direct weg en ga je zo snel mogelijk naar de eerste de beste politiepost, vertel je verhaal. Dan rijd je samen met de politie terug naar het ongeluk. Dan heb je in elk geval bescherming. Meestal rijden de auto’s echter gewoon door en hopen dat ze niet opgespoord worden. Daarom was het zo belangrijk dat onze chauffeur het kenteken genoteerd had en hij heeft dit naast het jongetje gelegd.

Het blijft voor ons vreemd om niet te blijven wachten, maar wat ik nu opschrijf is mij spontaan door diverse mensen verteld, toen wij onze bevreemding uitspraken.

Dan de dagelijkse gang van zaken. Onze nurse, die meer dan ik van de dagelijkse dingen weet, ging gisteravond in paniek naar Kisumu,(ruim 110 km) omdat zijn zoontje van 2,5 jaar naar een ziekenhuis gebracht werd met een longontsteking en uitdroging. Als je  in het donker nog ruim 2,5 uur in een bus gaat zitten, moet er wel iets dramatisch zijn. Gelukkig gaat het vandaag al weer wat beter. Resultaat was wel dat ik in mijn eentje het spreekuur mocht  doen. Het begint zo nog echt op werken te lijken.

Vanmorgen was het koud en miezerig, maar vanmiddag was het weer lekker, net zoals bij jullie. Als wij de berichten horen, hadden we voor het weer niet weg gehoeven. Morgen de binnenlanden in, weer spectaculair zo’n weggetje , nauwelijks breder dan de auto ,en daar met de landcruiser door de bosjes  rijden  op naar het volgende kerkje.

hankees

17 juni 2013: een vreugdevolle dag

Vandaag een vreugdevolle dag:  17 juni 2013.

Het is al weer de derde week dat ik in Mundika voor Rotary Doctors aan het werk ben. Zo vertrouwd en toch ook anders. De verkiezingen in maart hebben toch wel wat veranderingen gebracht en dat is merkbaar in de twee teams die wij als huisartsen en tandartsen mogen begeleiden.  Ik kom daar nog wel een keer op terug.

Eerst het vreugdevolle van dit moment en daarna tijd voor ons locale verdriet dat we al weer hebben meegemaakt.

Vandaag zijn  in Sneek Marijn en zijn Sietske met elkaar getrouwd. Ze vormen al jaren een geweldig leuk gezin en hebben elkaar nu , samen met hun 5 kinderen , familie en vrienden hun Ja woord gegeven.

We voelen ons wat katterig om daar niet bij te kunnen zijn, maar  voor 1 dag vanuit Kenia naar huis vliegen was zelfs ons te heftig. Daarnaast is het hier koud (24 graden) en miezert het, terwijl jullie eindelijk stralend en warm weer hebben. Het is jullie gegund . wij zitten wel met een trui binnen

Krijg nu wel de gelegenheid om voor het eerst dit jaar voor mijn blog te schrijven.

De ontvangst in Kenia was allerhartelijkst en het blijkt dat we best al wat mensen kennen die ons vrolijk toeroepen “ you are back” alsof ze een geest voor zich hebben.  Al weer 2 weekenden in Kisumu gezeten,  nieuwe mensen ontmoet en bestaande contacten verstevigd.  Zo hebben we een nieuw slaapadres. We slapen bij de Fathers of Mill hill. Een van oorsprong Engelse katholieke zendingsorde die al jaren in Afrika werkt.  Van de hier op dit moment nog wonende priesters komen er 2 uit Nederland Gert Mooy uit Noord Holland en Hans Burgman uit Oosterbeek; beiden best oud. Vooral Hans Burgman is een uiterst onderhoudende man, die echt veel in zijn leven gedaan heeft. 4 keer naar Compostella gelopen , heeft er boeken over geschreven en geeft ons nu vooral relativerende  informative hoe wij , als beginners hier, kunnen omgaan met al die verschillende vragen en verzoeken die op ons pad komen. Natuurlijk ook al weer lekker tilapia gegeten aan het Lake Victoria. Vorig jaar volledig bedekt met groene water hyacinten en nu weer een echt meer met water. Wel zagen we vanuit het vliegtuig veel grote groene plekken met waterhyacinten.

En het werk is prettig,  malaria, Hiv positief, zwangerschap, ondervoeding en gewone oude vrouwtjes met allerlei kwaaltjes, veel is al weer langs gekomen.

Dat het echter niet allemaal zonnenschijn is, bleek afgelopen zaterdagmorgen. Vlak na een gezellig bezoek aan ons weeshuis in Rangala waar weer nieuwe studenten van het kellebeek college zitten,zagen we ruim 500 meter voor ons opeens een zeer hard rijdende, onst egemoetkomende, auto heel erg slingeren en lag er daarna iets midden op de weg liggen. Het bewoog  niet , dus dacht ik eerst aan een jas of een hond.

We waren er binnen een minuut en nog rijdend met onze auto sprong ik er uit en bleek het een 8 jarig jongetje te zijn dat al direct door de klap van de auto was overleden. Wat was dat afschuwelijk, zo met de dood van een kind geconfronteerd  te worden. De chauffeur van de auto was nog wel gestopt, en zelfs wat terug gereden en uitgestapt. Ik had die auto niet eens door, zo was ik op kind gefocusd. Toen ik uitriep dat het kind al dood was, sprong de bestuurder direct weer in zijn auto en scheurde weg. Gelukkig had Jonathan, onze chauffeur, wel opgelet en het kenteken genoteerd. Het hoe en waarom van weg rijden vertel ik wel de volgende keer. Binnen korte tijd stond de hele straat vol mensen, die van alles wilden gaan doen. Ik wilde het kind aan de kant van de weg leggen, maar dat werd mij ernstig ontaden tot zelf verboden. Hoe verdrietig ook , je moet het kind midden op straat te laten liggen tot de politie komt, want die kan dan onderzoek doen. Alleen kan het wel uren duren voor de politie er is. Met bloedend hart zijn wij na 20 minuten verder gereden, vol verdriet niets meer te hebben kunnen doen.

We sliepen dus die nacht bij de Fathers of Mill Hill en zondagmorgen hielden zij hun eigen mis. De 3 priesters en Helma en ik. Dat was op zich al bijzonder, maar door de mogelijkheid te hebben om zelf een eigen bede te mogen uitspreken voor het jongete en zijn ouders kwam er wel rust voor ons beiden. Op de terugweg zondag avond konden we niet eens de plek meer terugvinden waar het gebeurd was.

Wel een verdrietig stuk van onze werkzaamheden hier, gelukkig staan e rook veel mooie dingen tegenover. Dat voor een volgende keer.